VCA-pictogrammen en veiligheidsborden
Bijgewerkt op 22 oktober 2026
Voor het VCA-examen moet je twee soorten tekens kennen: de 9 gevaarsymbolen op verpakkingen van gevaarlijke stoffen (rode ruit, zwart symbool) en de veiligheidsborden op de werkplek. Bij de borden herken je de soort aan vorm en kleur: rond en rood is een verbod, rond en blauw een gebod, een gele driehoek een waarschuwing.
Wat het examen vraagt
Volgens de toetsmatrijs van 2026 moet je de betekenis van verbods-, gebods- en waarschuwingsborden kennen, de borden voor reddingsmiddelen en brandbestrijding, en bij een gegeven pictogram of etiket van een gevaarlijke stof de risico's en de juiste maatregelen bepalen. Voor VOL komt daar het veiligheidsinformatieblad (VIB) bij.
De vijf soorten veiligheidsborden
| Soort | Vorm en kleur | Voorbeeld |
|---|---|---|
| Verbod | Rond, rode rand en rode schuine streep, witte achtergrond | Verboden te roken |
| Gebod | Rond, blauw met wit symbool | Veiligheidshelm verplicht |
| Waarschuwing | Driehoek, gele achtergrond, zwarte rand en symbool | Gevaar voor elektrische spanning |
| Reddingsmiddelen en nooduitgang | Rechthoek of vierkant, groen met wit symbool | Nooduitgang, EHBO-koffer |
| Brandbestrijding | Rechthoek of vierkant, rood met wit symbool | Brandblusser, brandslang |
Deze kleuren en vormen komen uit de Europese richtlijn over veiligheidssignalering, die in België en Nederland in de wet is opgenomen. Ook markeringen tellen mee: geel-zwarte strepen wijzen op struikel-, stoot- of valgevaar, rood-witte op een verbod of afzetting.
De 9 gevaarsymbolen (CLP)
Gevaarlijke stoffen dragen een etiket met één of meer pictogrammen: een zwart symbool op een witte ruit met rode rand.
| Symbool | Betekenis | Wat je doet |
|---|---|---|
| Ontploffende bom | Explosief | Geen schokken, wrijving, vuur of hitte. |
| Vlam | Ontvlambaar | Weg van vonken en open vuur, niet roken. |
| Vlam boven een cirkel | Oxiderend: maakt een brand heviger | Niet bewaren bij brandbare stoffen. |
| Gasfles | Gassen onder druk | Rechtop vastzetten, niet verwarmen. |
| Bijtende vloeistof op hand en metaal | Bijtend: tast huid, ogen en metaal aan | Handschoenen en oogbescherming dragen. |
| Doodshoofd | Acuut giftig, ook in kleine hoeveelheden | Niet inademen of aanraken, strikte hygiëne. |
| Uitroepteken | Schadelijk of irriterend | Contact vermijden, PBM's volgens het etiket. |
| Silhouet met ster op de borst | Ernstig gezondheidsgevaar (bv. kankerverwekkend, schadelijk voor de longen) | Blootstelling zoveel mogelijk vermijden. |
| Dode boom en vis | Gevaarlijk voor het milieu | Niet in de riolering of de natuur laten lopen. |
Op het examen krijg je vaak een pictogram met een situatie, en moet je kiezen welke maatregel juist is. Leer dus niet alleen de naam, maar ook wat je moet doen.
Veelgestelde vragen
Hoeveel gevaarsymbolen zijn er?
Negen, volgens de Europese CLP-verordening: explosief, ontvlambaar, oxiderend, gassen onder druk, bijtend, acuut giftig, schadelijk of irriterend, ernstig gezondheidsgevaar en gevaarlijk voor het milieu.
Wat betekent een blauw rond bord?
Een gebod: je moet iets doen of dragen, bijvoorbeeld een veiligheidshelm of gehoorbescherming.
Wat betekent een geel driehoekig bord?
Een waarschuwing voor een gevaar, bijvoorbeeld elektrische spanning, vallende voorwerpen of een heftruck.
Lees ook
Bronnen
- SSVV: VCA-ETT toetsmatrijzen 2026 (xlsx)
- Verordening (EG) nr. 1272/2008 (CLP), EUR-Lex
- Richtlijn 92/58/EEG over veiligheidssignalering, EU-OSHA
VCA Benelux is een oefenplatform en geen examencentrum. Regels en prijzen kunnen wijzigen: kijk bij twijfel na bij je examencentrum.